Soms maak je iets mee dat zo ingrijpend is dat je lichaam niet zomaar terugkeert naar de rust die er daarvoor was.
Bij gevaar of grote spanning komen we in beweging. We vechten, vluchten of verstijven. Het zijn natuurlijke reacties van ons lichaam om ons te beschermen.
Maar wat gebeurt er als vechten of vluchten geen optie is? Als je vastzit in een situatie. Als je overweldigd raakt. Als je niet kunt doen wat je lichaam eigenlijk zou willen doen.
De spanning die daarbij ontstaat, kan nog lange tijd voelbaar blijven. Niet als een bewuste herinnering, maar bijvoorbeeld als een verhoogde alertheid, moeite met ontspannen of spanning die steeds weer terugkomt.
Alsof je lichaam iets blijft vasthouden.
De psoas
Een spier die hierin een interessante rol speelt, is de psoas.
Deze loopt van de lendenwervels naar de binnenzijde van het bovenbeen en is belangrijk voor onze houding en beweging. Tegelijkertijd reageert deze diepliggende spier op spanning en alertheid.
Wanneer we schrikken, ons bedreigd voelen of langere tijd onder druk staan, kan de spierspanning toenemen. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in spanning rond de onderrug, buik of heupen.
De psoas wordt daarom ook wel de ‘spier van de ziel’ genoemd.
Hoewel ik die benaming interessant vind, moeten we deze niet te letterlijk nemen. De psoas is geen opslagplaats voor emoties. Wel kan wat we meemaken invloed hebben op de manier waarop ons zenuwstelsel en lichaam reageren.
En juist dat vind ik fascinerend.
Wanneer het lichaam blijft vasthouden
Ik heb mij de afgelopen jaren verdiept in de werking van de psoas en in de relatie tussen lichaam, stress en ervaringen uit ons leven. Wat mij daarin steeds opnieuw raakt, is dat het lichaam soms iets laat zien waar je met je hoofd niet direct bij kunt.
• je kunt weten dat een situatie voorbij is en toch merken dat je lichaam alert blijft
• je weet dat je veilig bent, maar ontspannen lukt niet goed
• of je merkt dat je steeds opnieuw spanning opbouwt, zonder precies te weten waarom
Dat betekent niet dat er ergens in je lichaam een gebeurtenis ligt opgeslagen.
Wel kan een ervaring invloed hebben op hoe je lichaam en zenuwstelsel reageren. Een beschermingspatroon kan actief blijven, ook wanneer de oorspronkelijke aanleiding al lang voorbij is.
Niet forceren
Tijdens een behandeling gaat het daarom niet om het ‘losmaken’ van de psoas of het wegwerken van een klacht. Juist niet.
• het gaat om vertragen
• voelen
• onderzoeken.
Wat gebeurt er wanneer je niet probeert de spanning te veranderen, maar er eerst met aandacht bij blijft?
Veiligheid en aanwezigheid zijn daarbij belangrijk. De aandacht van de cliënt én van de therapeut, samen met zachte en afgestemde aanraking, kan ruimte geven om opnieuw contact te maken met wat er in het lichaam gebeurt. Soms verandert de spanning, komt er beweging of emotie, soms ontstaat er vooral rust.
Er hoeft niets spectaculairs te gebeuren. Een zucht kan genoeg zijn.
Een ademhaling die dieper wordt. Een spier die minder hard hoeft te werken. Een gevoel van ruimte in je buik of onderrug.
Kleine veranderingen kunnen betekenisvol zijn.
Wanneer het lichaam minder hoeft vast te houden, kan er ruimte ontstaan voor meer ontspanning en bewegingsvrijheid. En soms ontstaat er ook een beter begrip van wat er in jezelf speelt.
Luisteren naar je lichaam
Voor mij is dat uiteindelijk waar lichaamsgerichte therapie over gaat.
Niet het lichaam dwingen om te veranderen, maar leren luisteren naar wat het probeert duidelijk te maken.
De psoas kan daarbij een mooie ingang zijn. Niet omdat deze spier alle spanning of klachten verklaart, maar omdat hij zo nauw betrokken is bij onze houding, beweging en lichamelijke reactie op spanning.
In mijn praktijk in Bussum werk ik met mensen die merken dat spanning zich in hun lichaam blijft herhalen. Samen onderzoeken we wat het lichaam vertelt.
En wat er nodig is om weer meer ruimte, ontspanning en bewegingsvrijheid te ervaren.