Overlevingsinstinct

Een zebra leeft in een kudde. De kudde biedt veiligheid. Samen zijn ze beter beschermd tegen gevaar. Een zebra die buiten de kudde raakt, loopt immers meer risico. Daarom is het voor een zebra van levensbelang om bij de kudde te blijven.
Wanneer zijn omgeving daarom iets van hem vraagt, zal hij zich aanpassen. Niet omdat hij daar bewust voor kiest, maar omdat zijn overlevingsinstinct hem vertelt dat veiligheid belangrijker is dan alles. Overleven.

Ook als mens hebben we die behoefte.
Voor een kind is veiligheid onlosmakelijk verbonden met de mensen van wie het afhankelijk is. Je ouders of verzorgers zijn niet alleen degenen die voor je zorgen. Zij zijn jouw wereld. Bij hen horen betekent veiligheid, bescherming en verbinding.
En dus leer je je aanpassen aan die wereld.

Als je merkt dat boosheid leidt tot afstand, kun je leren je boosheid in te houden.
Als er weinig ruimte is voor jouw behoeften, kun je leren om niet te veel te vragen.
Als je vooral waardering krijgt wanneer je lief, behulpzaam of sterk bent, kun je leren om dat te worden.
En als het veiliger voelt om jezelf onzichtbaar te maken, kun je leren om jezelf terug te trekken. Niet omdat je als kind besluit: dit wordt mijn manier van leven. Je past je aan omdat je afhankelijk bent van de veiligheid en verbinding met de mensen om je heen. Daar ontstaat het overlevingsmechanisme.

Wat je nodig hebt om erbij te blijven horen, kan belangrijker worden dan wat je zelf voelt of nodig hebt. Je leert: als ik mij op deze manier gedraag, blijf ik veilig. Dat kan op dat moment een heel helpende aanpassing zijn. Dat doen we onbewust. Maar wat je als kind hebt geleerd, kan je blijven volgen wanneer je volwassen bent.
Je maakt jezelf klein.
Je houdt je boosheid in.
Je zegt ‘ja’ terwijl je eigenlijk ‘nee’ voelt.
Je bent altijd degene die sterk blijft en voor anderen zorgt.
Of je probeert voortdurend aan te voelen wat een ander nodig heeft.

Niet omdat je daarvoor bewust kiest. Maar omdat je zenuwstelsel ooit heeft geleerd dat dit de manier is om veiligheid en verbinding te behouden. En daar kan het ingewikkeld worden. Want de situatie waarin je deze strategie hebt ontwikkeld, bestaat misschien allang niet meer.
Je bent volwassen.
Je bent niet meer afhankelijk van diezelfde mensen.
Je kunt inmiddels zelf keuzes maken en voor jezelf zorgen.
Maar je lichaam kan nog steeds reageren vanuit wat het vroeger heeft geleerd. Alsof het nog steeds belangrijk is om binnen de kudde te blijven.

Een overlevingsmechanisme is daarmee niet iets wat tegen je werkt. Het is iets wat ooit vóór je werkte. Het heeft je geholpen om je aan te passen aan omstandigheden waarin je zelf nog weinig mogelijkheden had.
De vraag is daarom misschien niet: hoe kom ik van dit gedrag af?
Maar: waar heeft dit gedrag mij ooit tegen beschermd?
En misschien nog belangrijker: is deze aanpassing vandaag nog nodig om veilig te zijn?

Wanneer je dat begint te herkennen, ontstaat er ruimte.
Ruimte om te voelen wat jij nu nodig hebt.
Ruimte om niet automatisch te reageren zoals je vroeger hebt geleerd.
En ruimte om te ontdekken dat veiligheid soms ook kan bestaan zonder dat je jezelf daarvoor hoeft aan te passen.

Massagetherapie in Bussum kijkt graag met je mee naar jouw overlevingsmechanisme.