We zijn gewend om naar ons lichaam te luisteren als het luid en duidelijk om aandacht vraagt. Koorts, een flinke griep, een verzwikte enkel. Dan weten we: er is iets aan de hand.
Maar wat als je lichaam niet schreeuwt, maar fluistert?
Wanneer je al maanden moe bent, terwijl je voldoende slaapt? Als je regelmatig last hebt van vage spierpijn, een opgeblazen buik of concentratieproblemen? Misschien merk je dat je sneller geïrriteerd bent, minder veerkracht hebt of simpelweg niet meer de energie voelt die je vroeger vanzelfsprekend vond.
In mijn praktijk zie ik regelmatig mensen die dit herkennen. Vaak hebben ze al gehoord dat ‘alles er goed uitziet’. En toch voelen ze: er klopt iets niet.
Een mogelijke verklaring die steeds meer aandacht krijgt zijn laaggradige ontstekingen.
Een slim systeem dat soms blijft hangen
Een ontsteking klinkt al snel als iets negatiefs, maar in feite is een beschermingsmechanisme van ons lichaam.
Als je een wondje hebt of een virus oploopt, komt je immuunsysteem in actie om te herstellen en op te ruimen. Normaal gesproken dooft die reactie weer uit zodra het gevaar geweken is. Bij laaggradige ontstekingen gebeurt dat niet helemaal. Het afweersysteem blijft op de achtergrond actief. Niet sterk genoeg om koorts of hevige pijn te veroorzaken, maar wel voldoende om ongemerkt energie te kosten. Het wordt daarom ook wel een ‘stille ontsteking’ genoemd.
Leven in de overlevingsstand
Ons lichaam is gebouwd voor korte periodes van stress. Even alles op scherp om een uitdaging aan te gaan. Daarna volgt herstel.
Alleen... dat herstel schiet er nogal eens bij in.
Werkdruk, mantelzorg, financiële zorgen, een overvolle agenda, voortdurend bereikbaar zijn, slecht slapen. Het zenuwstelsel krijgt soms nauwelijks de kans om terug te schakelen naar rust. En daar raakt dit onderwerp aan waar ik vaker over schrijf: overleven versus leven.
Wanneer we langdurig in de actiestand blijven, kan dat invloed hebben op allerlei processen in het lichaam, waaronder het immuunsysteem. Stress zit niet ‘tussen je oren’. Het is een lichamelijke toestand die effect heeft op hoe we functioneren.
Signalen die gemakkelijk over het hoofd worden gezien
Het lastige aan laaggradige ontstekingen is dat de signalen vaak subtiel zijn:
- aanhoudende vermoeidheid
- moeite met concentreren of een ‘wattenhoofd’
- darmklachten
- spier- en gewrichtspijn
- hoofdpijn
- huidproblemen
- slaapproblemen
- stemmingswisselingen
Dat betekent niet dat deze klachten automatisch veroorzaakt worden door laaggradige ontstekingen.
Ons lichaam is complex en klachten verdienen altijd een zorgvuldige benadering. Maar het is zinvol om verder te kijken dan alleen het symptoom.
Welke omstandigheden zorgen ervoor dat het lichaam voortdurend alert blijft?
Het lichaam vraagt niet om perfectie
Het goede nieuws is dat kleine veranderingen ertoe kunnen doen.
Niet vanuit een streng regime waarin alles ‘goed’ moet, maar vanuit de vraag: wat helpt mijn lichaam om weer wat meer veiligheid en herstel te ervaren?
Dat kan zitten in voeding met voldoende onbewerkte producten, groenten en gezonde vetten. In dagelijkse beweging die bij je past. In voldoende slaap.
Maar misschien nog wel belangrijker: momenten waarop je systeem mag ontladen.
Even niets hoeven, wandelen, ademen, lachen, een gesprek waarin je je gezien voelt.
Rust is geen luxe ......., herstel is geen beloning nadat alles af is.
Het zijn voorwaarden om gezond te blijven.
Nieuwsgierig luisteren
Misschien is dat wel de uitnodiging die in deze ‘stille signalen’ besloten ligt. Niet direct op zoek naar de snelste oplossing, maar eerst nieuwsgierig worden.
Wat probeert mijn lichaam mij te vertellen?
Leef ik al te lang op wilskracht?
Wat heb ik nodig om niet alleen te overleven, maar ook weer te leven?
Ons lichaam beschikt over een groot herstellend vermogen.
Soms begint dat herstel met iets ogenschijnlijk eenvoudigs: stoppen met vechten tegen de signalen en er met aandacht naar leren luisteren.
Misschien fluistert je lichaam al een tijdje.
De vraag is niet of je het hoort, maar of je bereid bent te luisteren.